De ontdekking van de curryworst

Die Entdeckung der Currywurst

In eerste instantie moesten we op de boekclub natuurlijk lachen toen onze Germanist met het boek Die Entdeckung der Currywurst kwam. Maar het bleek een dun boek te zijn, dus vooruit, na wat reclame van hem gingen we overstag.

Officieel schijnt het een humoristisch boek te zijn. Het is licht geschreven, maar humoristisch wil ik het niet noemen. Er zit veel oorlogsdrama in, maar wel op een heel persoonlijke manier, teruggebracht tot voornamelijk twee personages. De verfilming zoomt in op dit persoonlijke verhaal over een stilletjes pacifistische Duitse vrouw die tijdens WO II een verhouding krijgt met een Duitse soldaat. Deze soldaat deserteert door bij haar te blijven, wat automatisch betekent dat hij ook bij haar onderduikt. Het doet deels ook denken aan de film Goodbye Lenin omdat de vrouw de soldaat verzwijgt dat hun stad al in handen is van de geallieerden. Naast een verfilming is er ook een graphic novel verschenen van het verhaal (zie de link onderaan).

De titel van het boek komt beter tot uiting in het originele boek. Het gaat om een raamvertelling: de verteller, de ik van het verhaal, wil weten hoe de curryworst precies is ontstaan. Als kind kwam hij bij een currykraam waarvan de eigenares beweerde dat zij de uitvinder was. Deze vrouw, Lena Brücker, zit in de tijd van het verhaal in het bejaardenhuis en vertelt gedurende een week aan de ik-figuur hoe de curryworst is ontstaan. Althans, ze vertelt hoe zij de oorlog heeft meegemaakt samen met een Duitse deserteur. De oplettende lezer zal erachter komen dat het verhaal – dat in eerste instantie weinig van doen heeft met de curryworst – als een soort vlindereffect toch tot deze culinaire uitspatting leidt.

Er schijnt veel symboliek in het verhaal te zitten en allerlei lagen. De bejaarde vrouw breit gedurende het vertellen – blind als ze is – een trui met een berglandschap. Aan het eind van het verhaal is de trui af. Dit is een verwijzing naar de ‘moira’, de drie Griekse godinnen van het lot. Aangezien Lena als vertelster bejaard is, zou zij de oudste zijn, Atropos, die de (levens)draad aan het eind doorsnijdt en tevens het levensverhaal opschrijft.
Ik zal hier niet verder op de lagen en symboliek van het boek ingaan, temeer omdat ik vind dat het niet essentieel is voor het leesgenot van het boek. Dat is namelijk het wegdutten bij ‘het verhaal van oma over vroeger’ (zie de voorkant van de Nederlandse editie). En wat werkelijk is gebeurd en wat niet, daar gaat het niet om.

En ten slotte, niet geheel onbelangrijk, op pagina 167: ‘Terwijl ze at schreef ze het recept op een stukje papier dat ze uit een oud tijdschrift had gescheurd, noteerde de kruiden die op het blik [curry] werden vermeld, ook wat ze zelf had toegevoegd: ketchup, vanille, nootmuskaat, anijs, zwarte peper en vers mosterdzaad, dat eigenlijk bestemd was voor een priesnitzverband.’

De ontdekking van de curryworst   door Uwe Timm

(Uitgeverij Podium, Amsterdam – 2005; vert. door Gerrit Bussink)

Die Entdeckung der Curryworst   graphic novel door Isabel Kreitz

(Carlsen Verlag, Hamburg – 2005)

(Lezen-kijken-luisteren, 2011)

Geen reacties mogelijk