De zwerm

De zwerm

Een boek van ruim 900 pagina’s weer herlezen. Soms doe ik dat. Het moet dan uiteraard wel gaan om een boek dat het herlezen waard is. Vaak gaat het dan om complexere maar tegelijk spannende boeken. Zo heb ik In de ban van de ring meerdere keren herlezen, alsmede de Sandman-reeks van Neil Gaiman. Dit keer dus De zwerm (Duits: Der Schwarm).

Waarom is deze ‘ecologische thriller’ zo dik? Eigenlijk is het verhaal zelf niet erg complex. Wat het complex maakt is het grote aantal personages. Wil je dit boek nog gaan lezen, en schrik je niet terug van wat Duits, dan kun je ook de lijst van personages naast het boek houden tijdens het lezen. Of het boek herlezen dus. Een tweede reden dat het zo dik is, is dat het gaat om een ‘encyclopedische roman’: soms staan er bladzijden lang verhandelingen over diepzeebootmechanica of over de leefgewoonten en bouw van de verschillende soorten Annelida in de diepzee. Of over de werking van een crisisteam in Amerika. Of over de economische, milieukundige en bouwtechnische aspecten van een booreiland. Of over methaanvelden. Of over de werking van zeebevingen. Misschien is het wel een verwijzing naar die beroemde encyclopedische roman over de zee en het gevecht met de natuur: Moby Dick van Herman Melville.
De kans bestaat dat ik nu potentiële lezers heb afgeschrikt, maar ik zal het een beetje positiever maken. Het encyclopedisme in dit boek zorgt wél voor een (op z’n minst interne) geloofwaardigheid. Veruit de meeste feiten zijn ook echt werkelijke feiten – het dankwoord beslaat dan ook twee pagina’s aan professoren en dergelijke – en juist dát maakt het boek extra spannend: omdat je weet dat de genoemde rampen echt zouden kunnen gebeuren (dat wil zeggen: tot een heel eind in het boek). Aangezien de mens duidelijk ‘de schuldige’ in het boek is, heeft het boek een hoog Al Gore-gehalte, maar eigenlijk vind ik dat niet zo erg (de mensheid máákt de aarde ook kapot).

Ik zal niet teveel ingaan op het verhaal. Het volstaat om te weten dat het verhaal begint met twee verhaallijnen. In de eerste vormt Anawak (een Canadese walvisdeskundige) het hoofdpersonage. Hij ontdekt dat de walvissen vreemd gedrag beginnen te vertonen. In de tweede verhaallijn is het de Noorse maritiem bioloog Johanson die iets raars ontdekt: een onbekend soort wormen en bepaalde bacteriën lijken de methaanvelden op de continentale hellingen in de zee te destabiliseren. Uiteraard hebben zowel Anawak als Johanson te maken met allerlei andere mensen. Daarbij komt dat er ook andere vreemde gebeurtenissen op en in zee plaatsvinden waar weer andere wetenschappers bij betrokken zijn, maar ook politici, olieboorders, schippers en tal van andere mensen (vier karakters zijn trouwens daadwerkelijk bestaande mensen).
Het is wat ongelukkig dat Schätzing ervoor heeft gekozen al deze mensen tot personages te verheffen. Het boek wordt er, zoals gezegd, onnodig complex van, maar bovendien is Schätzing niet op zijn sterkst als hij het menselijk verkeer beschrijft, zeker als het om zaken als liefdesverhoudingen gaat.
Waar het boek, en de spanning in het boek, het vooral van moet hebben zijn dan ook Schätzings beschrijvingen van natuurrampen, het dreigende (onder)zeelandschap, eigenlijk dreiging en ‘mechanische’ actie in het algemeen. Op die momenten blijkt Schätzing een erg filmische schrijver te zijn. Zo lang de personages hun mond houden is er eigenlijk niks aan de hand (maar helaas doen ze dat wat mij betreft niet vaak genoeg).

Dat het boek, ondanks het vele geklets en de vele encyclopedische beschrijvingen, goed verfilmbaar is, wordt wellicht het best bewezen door het feit dat Uma Thurman al in 2006 de filmrechten van het boek heeft gekocht. De verfilming komt waarschijnlijk in 2015 uit.

De zwerm   door Frank Schätzing

(A. W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht, 2007; vert. door Gerrit ten Bloemendal en Dirk de Rijk; oorspr. Der Schwarm, Verlag Kiepenheuer & Witsch, Keulen, 2004)

(Lezen-kijken-luisteren, 2012)

Geen reacties mogelijk