Dorian Gray

Dorian Gray

Foto: filmstill uit Dorian Gray

In de videotheek stuitte ik op de film Dorian Gray uit 2009 – een film die al langere tijd op mijn must-seelijstje stond. Voor mijn leesclub had ik al eerder The Picture of Dorian Gray van Oscar Wilde gelezen, en aangezien ik dat een goed verhaal vond, leek het me leuk de moderne filmversie ervan te bekijken. Een boekverfilming: altijd gevaarlijk als je eerder het boek al hebt gelezen. Hoe was dat dit keer?

De film krijgt op het IMDb niet een heel hoog cijfer, een ruime zes. De film is geen groot spektakel, dat is waar, maar de film blijft dicht bij het verhaal en – belangrijker – de kern van het verhaal is goed bewaard gebleven. Verder spelen de acteurs goed, en vind ik niks echt storend in de film. Wat dat betreft is, vind ik, die 6 niet helemaal terecht. Evengoed valt er niet veel bijzonders over de film te vertellen. Begrijp me niet verkeerd: de film is een goede verfilming van het verhaal, maar dat is dan ook dat. Het interessante zit ‘m vooral in het verhaal – en dat was er ook al in de ‘papieren’ versie van het verhaal.
Eén ding viel me wel op in de film: het portret. En dan bedoel ik niet het portret van de mooie, jonge Dorian, maar van de verwrongen, hatelijke, duivelse Dorian. Het portret vormt het hart van het verhaal. Het verhaal gaat over een mooie, jonge man, Dorian Gray, die door een schilder als zijn muze gezien wordt. De schilder maakt daarom een portret van hem waarin al zijn schoonheid is afgebeeld. Dorian Gray ontmoet daarnaast ene Lord Wotton, een man die continu praat over dat het hedonistische leven het hoogste goed is – het gaat volgens hem zelfs hoger dan de moraal, de ethiek. Dorian wordt beïnvloed door Wottons filosofie, sterker nog: hij wordt er de verpersoonlijking van. Door zijn eigen portret te vervloeken, lukt het Dorian eeuwig zijn jeugdige schoonheid te behouden, terwijl hij tegelijkertijd een zeer verdorven leven leidt: seks, drugs, geweld, egotripperij… Het portret absorbeert naast ouderdom ook alle slechtheid en wordt dan ook door Dorian angstvallig verborgen gehouden.

Het is overigens geen rare gedachte als de lezer nu moet denken aan een ander bekend verhaal: Robert Louis Stevensons Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde. Dit was namelijk een van Wildes lievelingsboeken. In beide verhalen zit het faustiaanse thema van de queeste naar het hoogste goed – een verboden vrucht voor de mens, die hij alleen kan bezitten als hij een pact met de duivel sluit. Uiteraard gaan in al deze faustiaanse verhalen de hoofdpersonen ten onder aan hun eigen queeste. Een soort tweede zondeval. In Jekyll and Hyde is het hoogste goed goedhartigheid, in Dorian Gray is het schoonheid. In deze gevallen lukt het de hoofdpersoon dit min of meer te verkrijgen door zichzelf in tweeën te splitsen in enerzijds het volmaakte en anderzijds het meest onvolmaakte.

Terug naar het portret in de film. In Wildes verhaal wordt al veel aandacht besteed aan hoe vreselijk het portret er naar verloop van tijd uitziet: al het verdorvene is niet meer om aan te zien. Vergankelijkheid, rotting, verdorvenheid, haat, wraak – het overspoelt de aanschouwer alsof hij een blik in de hel werpt.
Hoe maak je dat geloofwaardig in een film? Dorian Gray uit 2009 was niet de eerste verfilming van het verhaal. Eén verfilming stamt uit 1970 – een film die toentertijd werd geplaatst in de seksuele revolutie en nu steeds vaker wordt beschouwd als slechte pornofilm. Maar ook in 1945 was er al een verfilming (met dezelfde titel als het verhaal). Het is deze oudere verfilming waarin een treffend ‘hels’ portret wordt gebruikt. Dit portret werd in werkelijkheid geschilderd door de magisch-realistische schilder Ivan Albright. Hij schilderde het speciaal voor de film. Sterker nog: hij schilderde de veranderingen over de ‘schone’ versie heen, die door een andere schilder was geschilderd. Het uiteindelijke gecorrumpeerde portret is nu wellicht een van de bekendste voorstellingen van de duivelse Dorian Gray geworden, en hangt in het Art Institute in Chicago.
In de verfilming uit 2009 – en dat vind ik een sterk punt – lijkt het verdorven portret opvallend veel op de versie van Albright. Wellicht is het nog verdorvener geworden: het beweegt namelijk, en er vallen levende maden uit.

Het is intrigerend dat er dus een beroemd portret van Dorian Gray bestaat. Intigerender wordt het door het feit dat Albright zelf ook veel zelfportretten schilderde. Op Wikipedia is het volgende bijzondere stukje te lezen in het artikel over Albright:

Despite much time spent traveling the world, he never stopped working. Albright made over twenty self-portraits in his last three years, even on his deathbed, drawing the final ones after a stroke.

Ik zou die schilderijen wel eens willen zien. En ik hoop maar dat ze er niet al te verdorven uitzien…

Dorian Gray – 2009          Regie: Oliver Parker; Script: Oscar Wilde (boek), Toby Finlay (script); Acteurs: Ben Barnes, Colin Firth, Rebecca Hall; IMDb-cijfer: 6,2

The Picture of Dorian Gray         door Oscar Wilde

(In: Lippincott’s Monthly Magazine, 1890, Philadelphia)

(Lezen-kijken-luisteren, 2012)

Geen reacties mogelijk