Het nut van de natuur

de lorax in een protest

Foto: Edward Kimmel from Takoma Park, MD – Climate March 0938 Lorax, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=58449594

De groene organisaties willen dat de intrinsieke waarde van natuur in de wet [wet Natuurbescherming] wordt opgenomen. Dit betekent erkenning van de zelfstandige waarde van natuur, los van de gebruikswaarde van natuur voor de mens. Voor alle wilde dieren, planten en hun leefomgeving moet een basisbescherming en zorgplicht gaan gelden, zodat onder meer natuurvandalisme als het dumpen van afval en wildcrossen in de natuur kan worden aangepakt.

Dit las ik vandaag in een opiniestuk op natuurbericht.nl en meteen kwam mijn ingedutte strijdvaardigheid even terug. Ik ben ‘groen’ opgevoed: respect voor de natuur, het besef van het wonder dat de natuur is, en de plicht om de natuur te beschermen tegen de boze buitenwereld (uh, wijzelf dus). Helaas ben ik gewoon geen geboren actievoerder. Na een tijdje actief te zijn geweest bij Greenpeace bedacht ik me dat ik maar op een passieve manier mijn natuurdoelen moest nastreven: zelf het goede voorbeeld geven, mensen wijzen op het wonderlijke van de natuur, petities ondertekenen…

Antropocentrische naïviteit

Wat mij raakte in het hierboven geciteerde artikel waren de woorden ‘los van de gebruikswaarde van natuur voor de mens’. Want wie denkt de mens wel dat hij is? Het antropocentrische wereldbeeld, onder andere gepromoot door het christendom, is nog steeds heftig aanwezig in de samenleving – misschien wel meer dan ooit, nu de meeste mensen totaal vervreemd zijn geraakt van de natuur. Toch moeten we onder andere uit de evolutietheorie toch de les trekken dat de mens in de natuur staat, niet erboven. Wij zijn niet meer waard dan de natuur waarin en waarmee wij samenleven. Soms hoor ik mensen zeggen dat wij nu eenmaal mens zijn en daarom voor onszelf opkomen ten nadele van de natuur (de wij-doden-de-leeuw-die-ons-aanvaltredenering). Wat die mensen niet begrijpen is dat wij onderdeel zijn van de natuur waarvan we zelf weer afhankelijk zijn. Zeer simplistisch gezegd: als wij alle bomen omkappen hebben we geen lucht meer.

Complex ecosysteem

De ecologie is helaas niet zo simpel, het is een bouwwerk dat in miljoenen jaren is opgebouwd uit ontelbaar veel factoren en evenwichten. Toegegeven, een bouwwerk met rek – één uitgestorven panda maakt nog geen ecologische ramp. Helaas is de werkelijkheid dat duizenden soorten op het punt staan uit te sterven, waardoor het kaartenhuis wel erg instabiel wordt. Het erg veel voorkomen van sommige soorten duidt overigens ook op eenzelfde instabiliteit van het ecosysteem.

Een samenleving en een overheid die het hebben over ‘nut voor de mens’ (denkend, waarschijnlijk, aan de bestuivende bijen en voedselgewassen) zijn helaas wel erg vervreemd geraakt van hun eigen huis. Ten eerste: het dichten van een gat in de muur is niet hetzelfde als het opmerken en repareren van betonrot. Ten tweede: sinds wanneer is de ‘overige’ natuur onze vijand (we vinden het vies) of op zijn best iets neutraals dat wij verdragen? Respect voor je ouders vinden wij normaal, waarom dan niet respect voor de aarde?

Het nut van de natuur

Wellicht ben ik een hippie, maar ik laat toch een traan als ik zie hoe onze samenleving ontzield is geraakt en alleen nog maar tuurt naar elektronische schermpjes, waarin we vluchten in duizenden likes, private messages en selfies, zonder te zien wat er om ons heen gebeurt. Het nut van de natuur? Het laat je goed voelen, het laat je gezond zijn en het is een spiegel voor een op hol geslagen, antropocentrische wereld.

(De webspinner, 2014)

Geen reacties mogelijk