Karl Jenkins en Rumi

Karl Jenkins

Foto: Airon90 – Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=50763533

Een van de beroemdste Perzische dichters en de meest uitgevoerde nog levende componist ter wereld. Wat hebben ze met elkaar gemeen, behalve dat ze beiden een snor dragen? Eigenlijk niks. Maar Karl Jenkins houdt van wereldmuziek, en heeft daarom in 2007 een tekst van Rumi opgenomen in zijn Stabat Mater.

Jalal ad-Din Rumi, ook wel Mevlana (‘onze meester’) genoemd, is een van de belangrijkste Perzische dichters en een belangrijke soefimysticus. Hij leefde in de dertiende eeuw, en werd geboren in wat nu Afghanistan is. De orde van de bekende rondtollende, extatische derwisjen is gesticht door zijn volgelingen.
Karl Jenkins, geboren in Wales, is een componist en musicus van zeer uiteenlopende muziekstijlen. Bekend (of berucht) is zijn Adiemus uit 1995, en om maar de vele misverstanden op internet te ontwarren: het lied is niet gezongen in Latijn of in een andere taal, maar echt in een fantasietaal. Andere stijlen en soorten muziek die hij heeft beoefend en gecomponeerd zijn jazz, reclamemuziek, filmmuziek, progressive rock en cross-over. Zijn Stabat Mater valt onder de laatste categorie: het is een kruising van klassieke en Oosterse muziek. Door de dertiende-eeuwse Latijnse teksten van het Stabat Mater heeft hij andere klaagzangen gemixt. Moeders en anderen die treuren zijn per slot van rekening van alle tijden en alle culturen. Vooral de Oosterse cultuur heeft Jenkins ook muzikaal laten doorklinken in dit werk.

Afgelopen woensdag, 27 oktober, was ik aanwezig bij een opvoering in de Sittardse schouwburg. Het programma zat interessant in elkaar: vóór Jenkins Stabat Mater trad het Golestan Ensemble op. De naam betekent zoiets als ‘bloemenparadijs’ en staat voor de muziek die zij maken rond mystieke Perzische poëzie, zoals die van Rumi. De muziek was dan ook betoverend, met al die mooie klanken van Oosterse instrumenten en de stem van de Iraanse sopraan Zohreh Jooya. De Iraanse componist zelf, Madjid Derkakshani, bespeelde daarbij de tar en de setar, een soort luiten. De andere musici kwamen uit Nederland, Afghanistan en India, en droegen bij met allerhande Oosterse instrumenten. Vooral de tabla, een Indiase trommel, vond ik erg mooi. Door met de handpalm over het vel te glijden wordt er een typisch geluid geproduceerd – een geluid dat ik vooral kende van mijn favoriete progressive rockband Tool. Ook de andere klanken deden denken aan de muziek van Tool, wat niet raar is, aangezien de drummer Danny Carey zijn interesse voor mystieke en symbolistische muziek en ritmes vooral in de muziek laat vertegenwoordigen door precies diezelfde Oosterse instrumenten.

Nu de luisteraar geïnitieerd was in de Oosterse muziek, was het tijd voor Jenkins Stabat Mater. Naast het LSO (Limburgs Symfonie Orkest) speelde ook weer het Golestan Ensemble mee, en naast de Vlaamse mezzosopraan Lien Haegman ook weer de Iraanse Zohreh Jooya. De niet-Engelse teksten werden trouwens in het programmaboekje keurig met vertaling gegeven. Het sterkst vond ik de stukken die werden gezongen door Jooya, met een stem die door merg en been ging omdat het leek te komen uit alle treurende moeders (of vrouwen of mensen) tezamen. Maar ook de bijzondere melodie van het deel Vidit Iesum in tormentis bezorgde me rillingen, atheïst of niet. De koorstukken, zoals het genoemde Vidit, werden gezongen door de zangers van de OVS (Oratorium Vereniging Sittard).

Nooit meer oorlog (Jenkins – The Armed Man)   door het Toonkunstkoor, in theaterhotel de Oranjerie te Roermond, op dinsdag 16 november 2010 (ook het Requiem van Maurice Duruflé wordt opgevoerd)

Karl Jenkins – Requiem   door de Michaëlscantorij, het Michaëlscantatekoor en Musica Michaëlis, in de Grote Kerk te Zwolle, op zondag 21 november 2010

Karl Jenkins – Requiem   door het Van Eyck Ensemble, in de Sint Catharinakerk te Maaseik, op zaterdag 27 november 2010 (voorprogramma door Kon. Harmonie Concordia Maaseik)

Rumi Symphony Project   Dit project van de Iraanse componist Hafez Nazeri, zoon van de beroemde Iraanse zanger Shahram Nazeri, propageert de wisselwerking tussen Oosterse en Westerse muziek.

(Lezen-kijken-luisteren, 2010)

Geen reacties mogelijk