Marvel 1602

Marvel 1602

Onlangs besprak ik een kinderboek van Neil Gaiman; dit keer een boek uit dat andere genre waarmee hij zo bekend is geworden: de strip (of ‘graphic novel’): Marvel 1602.

Neil Gaiman is als stripschrijver vooral bekend van Sandman, een complexe, lange reeks ‘graphic novels’ van de alternatieve volwassentak van DC: Vertigo. Het is naast de roman American Gods wellicht zijn bekendste en meest geprezen werk – naar mijn mening zeer terecht. Voor de mensen die Gaiman beter kennen zijn ook zijn samenwerkingsprojecten met Dave McKean bekend: het gaat om stripboeken (soms eerder kunstboeken) die als het kan nog obscuurder zijn dan Sandman, en in elk geval een stuk grafischer.
Marvel 1602 is echter iets heel anders. Ten eerste gaat het om een strip van die andere bekende stripuitgever, Marvel, bekend van de superheldenstrips als The Fantastic Four, The X-men, The Hulk en Spiderman. Het is de wellicht wat ‘populairdere’ tegenhanger van DC. Fans weten dat Gaiman een echte DC’er is – wat doet hij dan opeens bij Marvel?

In het nawoord schrijft Gaiman over hoe hij als kind bekend raakt met de Marvelstrips, en hoe hij in 2001 door de hoofdredacteur van Marvel wordt gevraagd een strip te schrijven. Hij gaat erop in. Het boek komt uit. En… hij geeft toe dat de reacties verdeeld waren. Zo riep Time Magazine het uit tot slechtste boek van het jaar. Liefhebbers en haters van het boek waren het erover eens dat het in elk geval géén Sandman was. En hoe kan dat ook anders? Marvel is immers geen DC. Gaiman haalt het wellicht beste stripboek van Marvel aan dat ooit is geschreven, als hij zegt: ‘I was always fascinated by the way that Watchmen looked like the “wrong way to do it” panels from “How to Draw Comics The Marvel Way”’.

Maar er is nog een heel andere reden dat dit boek tot een opvallend boek maakt – en misschien tot een van de mindere boeken van Neil Gaiman. De opdracht die Gaiman van Marvel kreeg was: schrijf een strip over hoe het Marvel-universum* eruit zou hebben gezien als deze had bestaan in het jaar 1602. Gaiman heeft ervoor gekozen maar liefst meer dan vijftien van de superhelden uit het Marvel-universum in de achtdelige (=korte) strip te verwerken. Vervolgens heeft hij de meeste van hen een pseudoniem en ander uiterlijk gegeven, passend bij het jaar 1602, en zijn ze niet altijd meer zo gauw als superheld identificeerbaar. Daarbij komen er historische personages in voor – waaronder de twee belangrijkste: Queen Elizabeth, de laatste van de Tudors en gestorven in 1603, en haar opvolger James I van Engeland en VI van Schotland. Ten slotte moest er ook nog een origineel verhaal in verwerkt worden dat antwoord gaf op de vraag hoe kan het dat er een parallelle Marvel-universum bestaat in 1602.

Oei.

De enige echt geschikte lezer van deze strip is er een die én bekend is met het Marvel-universum én met de geschiedenis van rond 1600, en die weet welke personages historisch zijn en welke fictief (en bij welke ‘moderne’ superheld ze horen) en die tegelijkertijd nog eens het niet weinig complexe verhaal kan volgen. Ik vrees dat ik moet toegeven dat ik die lezer niet ben, en dat er maar weinig van deze lezers bestaan. De strip is vergeven van verschillende personages die met véél tekstbalonnetjes en haast door elkaar heen schreeuwend het verhaal binnen de beperkte ‘tijd’ proberen te vertellen. En dat werkt niet. Was dezelfde strip zeg vier keer zo lang geweest, dan was het wellicht een echt goed boek geweest, waarin de lezer de tijd had om te wennen aan de personages en uit te vogelen wie wie is, en zich vervolgens had kunnen verdiepen in het interessante verhaal.

Is het dan een slecht boek? Nee, dat niet. Zoals een onbegrijpelijke songtekst op wonderschone muziek kan worden gezet (Spinvis…), zo kan een overvolle strip fantastisch worden uitgebeeld in illustraties. De covers van Scott McKowen zijn zó bijzonder en passend bij het verhaal, dat er – terecht –achterin het boek een bijlage aan is gewijd (een soort ‘the making of’). En de schetserige stripplaatjes, ook al zijn ze gevat in ‘Marvel’-kaders, zijn eveneens sfeervol getekend door Andy Kubert en betoverend gekleurd door Richard Isanove. Het is dan ook wat pijnlijk dat ‘s werelds beroemdste stripletteraar, Todd Klein, de rotklus had om het te veel aan tekst in balonnetjes te proppen, zonder dat het helemáál onleesbaar werd en de plaatjes zichtbaar bleven.

Conclusie? Een goed boek is niet hetzelfde als een mooi boek.

*) Zie voor uitleg over de term universe in de stripwereld mijn logje over Swamp Thing.

Marvel 1602   door Neil Gaiman (illustrator: Andy Kubert en Scott McKowen)

(Marvel Comics, 2010 (oorspr. 2003-2004))

(Lezen-kijken-luisteren, 2011)

Geen reacties mogelijk