My Neighbour Totoro

My Neighbour Totoro

Foto: filmstill uit My Neighbour Totoro

Ik ben al enige tijd een liefhebber van de films van Hayao Miyazaki en zijn studio Ghibli. Fans kennen het logo van studio Ghibli: een dik, konijnachtig wezentje. Gisteren heb ik de film gezien waar dit wezentje uit komt, een van Miyazaki’s eerste films: My Neighbour Totoro (Japans: Tonari no Totoro). Miyazaki is bij het grote publiek vooral bekend van Spirited Away, Howls Moving Castle en Princess Mononoke.

De tekenfilms van Studio Ghibli zijn grofweg in twee groepen te verdelen. De bekendste zijn op het eerste gezicht kinderfilms, maar de verhaallijnen zijn vaak complex en er kan veel geweld in voorkomen – een goed voorbeeld is Princess Mononoke. Aan de andere kant heeft de studio ook schattige kinderfilms gemaakt. Niet alleen zijn de verhalen simpeler, maar de films zijn ook korter en de (visuele) stijl is zachter. Een voorbeeld is The Cat Returns (van regisseur Hiroyuki Morita), maar wellicht de bekendste is My Neighbour Totoro.

Simpel en schattig – dat is de film inderdaad. Het gaat over twee zusjes (Satsuki van 10 en Mei van 4) die met hun vader in een oud huis gaan wonen. Hun moeder ligt met tuberculose in een ziekenhuis. De vader is een echte droomvader die veel om zijn dochters geeft, veel met hen speelt en hun respect voor de natuur bijbrengt (‘Trees and people used to be good friends. I saw that tree and decided to buy the house. Hope Mom likes it too.’). Satsuki let goed op haar kleine zusje en ze spelen graag samen buiten. Vooral Mei is extreem schattig. Ze ontmoet een bosgod (Totoro) die met haar en Satsuki bevriend raakt – en hen ook helpt.
Al is het een kinderfilm, de karakters zijn erg realistisch in hun gedrag. Waarschijnlijk is dat de reden (zeker voor een volwassene/ouder als ik) dat de film zo hartverwarmend is: je ziet de kinderen spelen zoals kinderen dat doen. Alle gezinsleden houden van elkaar en hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Het is zoals het zou moeten zijn en tegelijkertijd realistisch.

Dit realisme dat haast samengaat met een soort onschuldig idealisme is wellicht te verklaren uit het feit dat de film deels autobiografisch is. Hayao Miyazaki had meerdere broers met wie hij veel buiten speelde en gefantaseerde avonturen beleefde, terwijl hun moeder stierf aan tuberculose. Hij zou in deze film expres meisjes hebben gekozen in plaats van jongens, omdat het anders te dicht bij hem zou komen. Bepaalde gevoelens van liefde, respect en frustraties zijn in al zijn films goed herkenbaar en maken zijn films onmiskenbaar zijn films. Veel van deze kenmerken komen ook terug in My Neighbour Totoro. Naar mijn idee zijn de volgende wellicht de duidelijkste:

  • een voorliefde voor vliegen en door de lucht zweven, en breder gezien: een liefde voor vrijheid in de open ruimte;
  • een voorliefde voor steampunkachtige attributen (gecombineerd met het vorige punt houdt dit ook vaak in: vliegmachines);
  • een voorliefde voor de Japanse folklore (vooral in de vorm van natuurgoden en –geesten);
  • respect voor de natuur, en daarmee vaak gepaard gaande:
  • de frustratie voor de grote massa die de natuur als vijand ziet;
  • en ten slotte wellicht de belangrijkste: een liefde voor (kinderlijke) fantasie.

Wat betreft dit laatste punt: geen regisseur is zó in staat de meest onwaarschijnlijke wezens vorm te geven en de meest rare gebeurtenissen te laten plaats vinden.

Maar wie is nou eigenlijk die Totoro? Een bosgod? Totoro is volgens mij een fantasie die Mei in de tuin verzint en tot leven brengt. De naam ontstaat doordat ze het Japanse woord voor trol verkeerd uitspreekt. Zij ziet het dus als een trol. Een trol die op een konijn lijkt, het woud leven geeft, uit zijn dak kan gaan door het gebruiken van een paraplu, een sidekick met een sidekick heeft en hééél hard kan brullen, dat wel.

My Neighbour Totoro – 1988   Regie en script: Hayao Miyazaki; Acteurs: Hitoshi Takagi, Noriko Hidaka, Toshiyuki Amagasa; IMDb-cijfer: 8,2

(Lezen-kijken-luisteren, 2012)

Geen reacties mogelijk