Odd and the Frost Giants

Odd and the Frost Giants

Vandaag zitten we in Nederland midden in de kinderboekenweek, met als thema ‘Superhelden – over dapper durven zijn’. Dat leek mij een mooie gelegenheid om mijn nieuwste Neil Gaiman-aanwinst te lezen, Odd and the Frost Giants, een kinderboek over, jawel, een jonge held. Neil Gaiman, een groot campagnevoerder voor het behoud van bibliotheken en leesbevordering onder kinderen, schreef dit dunne kinderboek ter gelegenheid van World Book Day 2009 in Engeland.

Het boek begint aldus:

There was a boy called Odd, and there was nothing strange about that, not in that time or place. Odd meant the tip of the blade, and it was a lucky name. He was odd, though. At least, the other villagers thought so. But if there was one thing that he wasn’t, it was lucky.

Odd is een bestaande vikingnaam, en het betekent echt wat de schrijver zegt. Het boek gaat dan ook over een vikingjongetje dat in de Noorse mythologie terechtkomt. En Neil Gaiman zou Neil Gaiman niet zijn als hij zelfs een kinderboek stoelt op degelijk onderzoek.

Genoeg over de naam van onze held. Wie is Odd, en wat doet hij? Hij heeft dus geen geluk. Zijn vader is vanaf zijn vikingschip achter een overboord geslagen pony aan gedoken en gestorven aan een longontsteking. Odd blijft achter bij zijn – door zijn vader geroofde – Schotse moeder. Daarbij is Odd kreupel en heeft een stiefvader die niks om hem geeft. Als dan ook nog de winter blijft aanhouden waardoor de mannen lallend in hun drankhal blijven hangen en de vrouwen hoofdschuddend thuis blijven naaien en breien, vindt Odd het welletjes en gaat ervandoor. Ik zal verder niet het verhaal verklappen, anders dan wat de titel al zegt: er is sprake van vorstreuzen, entiteiten uit de Noorse mythologie, wezens die steeds weer in oorlog waren met de aesir, de goden.

Wat is een superheld? En is Odd een superheld? Dat is natuurlijk wat we deze week willen weten. Eerst maar eens op een rijtje zetten wat de belangrijkste kenmerken van een protoype superheld zijn:

  • een superheld is anoniem, hij leeft een dubbelleven (meestal in het dagelijkse leven op kantoor of in een lab);
  • een superheld is stoer: hij is sterk en gespierd;
  • een superheld heeft, aangezien hij anoniem moet blijven en stoer is, een cool pakje aan;
  • een superheld heeft, anders dan een gewone held, superkrachten – hij kan iets wat normale mensen niet kunnen;
  • een superheld vecht tegen het kwaad en redt zo mooie vrouwen of de wereld;
  • een superheld heeft vijanden, ook met superkrachten, en daarnaast is de gevestigde orde hem vaak ook liever kwijt dan rijk, anarchist als hij is.

We leven niet meer in de hoogtijdagen van de superheldenstrips. De krachten van superhelden zijn niet zo duidelijk meer, het verschil tussen kwaad en goed blijkt door elkaar te lopen, superhelden gaan naar een psycholoog… (Dit begon wellicht allemaal met de strip Watchmen.) Deze ontwikkeling geldt net zo goed voor kinderboeken met hun onvolgroeide helden. Natuurlijk, dit is waar de kinderboekenweek om draait: iedereen kan een held zijn, als je maar wilt en op je eigen niveau. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de kinderboeken over helden saai moeten worden en er geen avontuur meer mag zijn – in elk geval, in Odd and the Frost Giants gaan relatief heldendom en avontuur zonder probleem samen.
Odd heeft normale vikingkinderkleertjes, hij is niet anoniem, hij is niet stoer, hij heeft een continue grijns op zijn gezicht die iedereen irriteert, hij is zeker niet sterk – hij is kreupel, hij bezit geen superkrachten, heeft geen vijanden en vecht niet tegen het kwaad.

Maar waarom is Odd dan toch een held te noemen? Heel simpel: Odd heeft daadkracht, véél daadkracht én doorzettingsvermogen. Hij laat zien dat je geen superheld hoeft te zijn om iets te kunnen. Hij beleeft (grijnzend) een avontuur en lost een probleem op tussen vijanden. Niet door de vijand te verslaan, maar door iets dat nog het meest lijkt op, ja wel, een psychologisch gesprek met die vijand.

En dát is precies wat wij volwassenen, aesir en vorstreuzen, kunnen leren van kinderen – iets wat Neil Gaiman maar al te goed door heeft: kinderdromen gaan niet over overwinnen, carrière, daden door haat en groepsdruk – kinderdromen gaan over zielige mensen en dieren helpen, over verwondering en avontuur, en dat zíj daar een rol in mogen spelen.

Odd and the Frost Giants   door Neil Gaiman

(HarperCollins Publishers, New York, 2009; illustraties van Brett Helquist)

(Lezen-kijken-luisteren, 2011)

Geen reacties mogelijk