Pontypool

Pontypool

Foto: still uit de film Pontypool (2008)

Zoals ik al eerder heb geschreven, kijk ik elke woensdagavond een horrorfilm. Vorige week was dat Pontypool. Volgens het hoesje ‘zombiehorror’. Uhm? De film begint met een vertelstem:

Mrs. French’s cat is missing. The signs are posted all over town. ‘Have you seen Honey?’ We’ve all seen the posters, but nobody has seen Honey the cat. Nobody. Until last Thursday morning, when Miss Colette Piscine swerved her car to miss Honey the cat as she drove across a bridge. Well this bridge, now slightly damaged, is a bit of a local treasure and even has its own fancy name; Pont de Flaque. Now Collette, that sounds like Culotte. That’s Panty in French. And Piscine means Pool. Panty pool. Flaque also means pool in French, so Colete Piscine, in French Panty Pool, drives over the Pont de Flaque, the Pont de Pool if you will, to avoid hitting Mrs. French’s cat that has been missing in Pontypool. Pontypool. Pontypool. Panty pool. Pont de Flaque. What does it mean?

De film is zeker geen standaard zombiefilm à la Romero. Als het een horrorfilm is, is het er een over een vreselijk soort afasie. Het deed mij echter meer denken aan de films van Lars von Trier. Sommige fans noemen het postmoderne horror. Een andere term die mij te binnen schiet is mindfuck. Hoe dan ook, de film was totaal iets anders dan ik had verwacht (op basis van het hoesje). De trailer had ik al eerder gezien, maar die was ik weer vergeten. Alleen die naam was in mijn onderbewuste blijven hangen:

Pontypool

Een woord dat bij mij om de een of andere reden naargeestige bakerrijmpjes oproept als ‘big fish little fish swimming in the water, come back here and bring me back my daughter’ of ‘Good night, sleep tight, don’t let the bedbugs bite’ of ‘1,2, freddy’s coming for you, 3,4, better lock your door, 5, 6, grab a crucifix, 7, 8, gunna stay up late, 9,10, never sleep again.’ (Helaas ken ik er zo snel geen in het Nederlands; iemand?)
Feit is dat Pontypool een bestaande plaats is. De schrijver van het boek waar de film op is gebaseerd (Pontypool changes everything), Tony Burgess, reed eens langs deze plaats en heeft dat als uitgangspunt genomen voor zijn boek. Burgess is trouwens ook de scenarioschrijver van de film.

Terug naar dat mindfuck en verder naar de oorspronkelijke tagline van de film ‘Words lose their meaning when you repeat them’. Wie heeft het niet ooit meegemaakt: je herhaalt iets zo vaak dat het z’n betekenis verliest – wat overblijft is een vreemde, betekenisloze klank. Stel je voor dat dit gebeurt met steeds meer woorden, en dat voor onbepaalde tijd. Het is helaas de werkelijkheid voor mensen met (sensorische) afasie. De mensen in de film worden het slachtoffer van wat gemengde afasie wordt genoemd: zowel taal niet meer begrijpen als niet meer kunnen uiten. Als ik denk aan het concept liefde, zoeken mijn hersenen hier een woord bij: ‘liefde’. Als ik het uitspreek en een ander hoort dit, koppelt het gebied van Wernicke in zijn hersenen dit aan het concept liefde – voor een gemengde-afasiepatiënt werken beide taalrichtingen niet meer. De versie in de film is echter niet het gevolg van een hersenbeschadiging, maar van wat wel eens een ‘memetisch virus’ wordt genoemd: het virus lift mee met het verzenden van de boodschap in taal en veroorzaakt de ziekte wanneer de ontvanger het omzet in een concept. Er zijn mensen die geloven dat iets dergelijks echt bestaat, zoals de aanhangers van het ‘neurolinguïstisch programmeren’ (NLP), iets dat ikzelf je reinste onzin vind – niet vreemd dat deze beweging uit dezelfde hoek komt als Scientology en de school van L. Ron Hubbard. Maar ik dwaal af.

Theorie dus, allemaal theorie, maar hoe werkt het allemaal in een film? De film kent zijn ‘zwakke’ kanten. Het is af en toe wat saai en steeds moeilijker te volgen, maar eigenlijk is dat ook wel weer de bedoeling. De geleerde die opeens door een raampje naar binnen komt en van alles weet over de ziekte komt ook wat raar over, maar het is wellicht bedoeld als een soort absurde humor. Wat de film in elk geval goed maakt zijn met name twee zaken: de acteerprestaties van McHattie (bekend van de films 300 en Watchmen) en het gegeven dat de hele film zich afspeelt in een kleine radiostudio, waardoor zowel de personages in de film als de kijker steeds niet weten wat er buiten aan de hand is – een voorwaarde om de mindfuck te doen slagen. Dit verslag van iets vreselijks via de radio is trouwens ook een hommage aan Orson Welles’ radioversie van The War of the Worlds.

Ten slotte nog wat informatie om de ziekte te herkennen – voor het geval dat.

There are three stages to this virus. The first stage is you might begin to repeat a word. Something gets stuck. And usually it’s words that are terms of endearment, like sweetheart or honey. The second stage is your language becomes scrambled and you can’t express yourself properly. The third stage is that you become so distraught at your condition that the only way out of the situation you feel, as an infected person, is to try and chew your way through the mouth of another person

Bruce McDonald, 2008

Pontypool – 2008   Regie: Bruce McDonald; Script: Tony Burgess (ook het boek); Acteurs: Stephen McHattie, Lisa Houle, Georgina Reilly; IMDb-cijfer: 6,7

(Lezen-kijken-luisteren, 2011)

Geen reacties mogelijk