Swamp Thing – Dark Genesis

Swamp Thing - Dark Genesis

In deze blog wil ik ingaan op de ‘memetiek’ van een fictief karakter. Onder ‘meem’ versta ik hier een ‘idee’, in dit geval een karakter, dat meestal binnen een cultuur wordt overgedragen en steeds een bepaalde vorm aanneemt. De vorm die het aanneemt wordt bijvoorbeeld bepaald door de tijdsgeest en natuurlijk door de mensen die de meem een vorm geven. DC Comics gebruikt de term ‘DC Universe’ om de continuïteit van zijn stripwereld aan te geven, waaronder de daarin voorkomende karakters, zoals Superman en Batman. In de eerste Swamp Thing-serie, Swamp Thing – Dark Genesis, verschijnt een van die karakters, Swamp Thing, voor het eerst.

Len Wein en Berni Wrightson worden gezien als de scheppers van Swamp Thing. Voor nummer 92 van de DC-serie House of Secrets maakten schrijver Len Wein en tekenaar Berni Wrightson de korte strip Swamp Thing (1971). Swamp Thing is in deze strip een wezen dat bestaat uit groene moerasmodder, mos en takjes. Ooit was hij Alex Olsen, een chemicus, en getrouwd met ene Linda. Zijn collega vermoordt hem echter, en laat het lijken of er sprake is van een ongeluk, om zo Linda te kunnen troosten en met haar te trouwen. Deze collega werpt Alex na zijn dood in het naastgelegen moeras. Door de chemicaliën van de ontploffing waarmee hij is vermoord, komt Alex weer tot leven als Swamp Thing. Uit wraak vermoordt hij zijn collega waar Linda bij is. Swamp Thing kan echter niet praten en de geschrokken Linda dus niet uitleggen wie hij is. Verslagen trekt hij zich terug in het moeras.

Een hoofdpersoon in de vorm van een goedaardig, verstoten monster was vernieuwend in de stripwereld van 1971. Dit verklaart mede waarom de strip zó goed werd ontvangen, dat DC besloot de strip om te vormen tot een serie. Wein en Wrightson maakten samen de eerste tien afleveringen (deze zijn in 1991 samen met het originele verhaal gebundeld in Swamp Thing – Dark Genesis).
Al in de eerste aflevering van de serie wordt de meem ‘Swamp Thing’ door zijn uitvinders zelf op een andere manier geconcretiseerd. De naam blijft hetzelfde, maar het wezen ontstaat nu niet begin twintigste eeuw, zoals in het losse verhaal, maar in de jaren ’70. Alex heet nu Alec Holland en werkt voor de overheid aan een geheim project om planten in de woestijn op te kunnen wekken. Kwaadaardige concurrenten willen hem het geheim afhandig maken – en als dat niet lukt vermoorden ze Alec (eveneens via een chemische explosie). Niemand ziet dat Alec brandend het moeras induikt, alwaar hij door de chemicaliën en het moeras wordt omgevormd tot Swamp Thing. Deze Swamp Thing lijkt op de vorige, maar is gespierder.
De serie omvat min of meer losse verhalen. Deze verhalen zijn behoorlijk traditioneel vergeleken met latere strips als Watchmen en The Sandman. Zo zitten de verhalen ongeloofwaardig in elkaar, is de tekenstijl en kadrering traditioneel, is er sprake van duidelijk goed en kwaad, worden er nogal ouderwetse – nu lachwekkende – zinsneden gebruikt (‘A twisted caricature of humanity that can only be called… SWAMP THING!’) en denken karakters soms in samenvattingen zodat de lezer het verhaal snapt. Wel vernieuwend zijn zaken als de eerder genoemde ‘triestheid’ van de hoofdpersoon, de slechte eindes, maar ook afgeronde kaders waar het gaat om flashbacks.

Terug naar het karakter. Waren Len Wein en zijn collega de uitvinders van Swamp Thing? Wel als het gaat om de naam. Vergelijkbare karakters waren er echter al eerder. Hieronder twee afbeeldingen. Links ‘The Man-Thing’ van Marvel Comics, eveneens uit 1971, rechts ‘The Heap’, hier een versie uit 1971 van uitgever Skywald. The Heap was een karakter dat in meerdere stripuniversums voorkwam, al vanaf 1942 – steeds met dezelfde naam, maar elke keer wat anders in uiterlijk en ontstaansgeschiedenis. Het ging hier zelfs om verschillende uitgevers!

Na de strips van Wein en Wrightson behoudt Swamp Thing zijn naam (aangezien dit karakter nu officieel door DC wordt ‘beheerd’ in haar DC Universe). Verschillende schrijvers en tekenaars bij DC zijn verder gegaan met de strip – er worden nog drie vervolgseries onderscheiden. Onder schrijver Alan Moore, vooral bekend van Watchmen, beleeft de serie zijn hoogtepunt. In een van de afleveringen doet hij een poging de Swamp Thing van het allereerste verhaal te verenigen met latere versies. Hij doet dit door te stellen dat het eigenlijk om een gemeenschap van uitverkoren elementalen gaat die het plantenleven op aarde vertegenwoordigen en dienen te beschermen.

Mijn interesse in het verschijnsel van ‘memetische’ fantasiewezens, heeft ertoe geleid dat ik zo’n tien jaar geleden ben begonnen met het opstellen van een bestiarium waarin van allerlei wezens in verschillende culturen en tijden de verbanden worden aangetoond. Het blijkt echter een titanenarbeid, dus erg ver ben ik nog niet gekomen, maar Swamp Thing zal er zeker nog in worden opgenomen.

Swamp Thing – Dark Genesis   door Len Wein (illustrator: Berni Wrightson)

(DC Comics – Vertigo, 1991 (DC Comics 1971-1974))

DC Universe

Wikipedia over DC Universe.

(Lezen-kijken-luisteren, 2011)

Geen reacties mogelijk