V for Vendetta

V for Vendetta

Eén van de stripklassiekers die nog op mijn lijstje stond, was V for Vendetta van stripgrootmeester Alan Moore, van wie ik al eerder de klassieker Watchmen uitvoerig heb besproken in vier artikelen.

Canon, literatuur, klassieker, cult – zomaar wat termen om aan te geven dat een werk meer is dan gewoon een goed boek (of film, of strip…). Onder andere in de artikelen over Watchmen heb ik duidelijk willen maken dat ook sommige strips dergelijke predicaten kunnen hebben. Zulke strips gaan verder dan alleen een verhaal in beeldvorm weergeven: ze vernieuwen de cultuur, ze zetten aan tot het herijken van ideeën over de wereld om ons heen, net zoals ‘Grote Werken’ dat doen in andere culturele uitingen.
Voor ik verder in ga op V for Vendetta wil ik nog even ingaan op mijn driedeling in graphic novels uit een eerder artikel. Naast de ‘verstrippingen’ van bekend proza (helaas vaak van slechte kwaliteit), zijn er ook nog twee vormen van originele strips die vaak met deze term worden aangeduid: strips die zijn ontstaan uit de prozatraditie (denk aan Maus van Art Spiegelman) en die die zijn ontstaan uit de Amerikaanse superheldenstrips.
Alan Moore is een schrijver die schreef voor DC Comics en dus zou je verwachten dat hij in de laatste categorie thuishoort. Zijn stijl heeft inderdaad duidelijk zijn roots in deze traditie, hoewel hij ook daar wilde vernieuwen. In een brief aan de tekenaar schrijft Moore:

…that not only would we do without thought balloons and sound effects but I was prepared to get rid of most of the caption boxes as well and just rely entirely on pictures and dialogue.

Zijn verhalen hebben daarnaast een zeer duidelijk politieke lading en zijn doordacht maatschappijkritisch (dus meer dan alleen good versus evil) – daarin lijken zijn strips veel meer op literaire strips als Maus.

Om terug te komen op de cultuurveranderende kracht van meesterwerken: V for Vendetta heeft duidelijk veel invloed gehad op latere werken, met name strips. Een van de fans van de strip heeft de interessante website V for Vendetta Shrine opgezet. In de tekst over de website zegt hij/zij over het opzetten ervan:

It has been a labor of love for a story that has literally changed and saved my life.

De website herbergt een schat aan informatie over de strip, van een uitgebreide analyse en een bespreking van Guy Fawkes (waar het hoofdpersonage/symbool V deels op is gebaseerd) tot aan een gallery en enkele media.

Aan de oppervlakte leest V for Vendetta als een antiutopie geplaatst in een alternatief heden waarbij Afrika en Europa grotendeels zijn verwoest door een nucleaire oorlog en in Noord-Europa een fascistische groep de macht heeft. Deze machthebbers onderdrukken het volk met Stasi-achtige manieren, met veel camera’s, spionnen en veel geweld (en zelfs concentratiekampen). ‘Big Brother is watching you’. Alan Moore heeft ook laten weten dat werken als Fahrenheit 451 van Ray Bradbury hem hebben geïnspireerd. Maar het volk láát zich onderdrukken. Het volk is gemaakt-gelukkig zolang ze blind zijn voor de misstanden bij de minderheden. Het regime is dan ook voortgekomen uit datzelfde volk. De revolutie (of in elk geval revolte) in V for Vendetta komt dan ook niet uit het volk, maar uit één extreme anarchist: V. Hij is niet blind en wil dat de mensen ook gaan zien. Heel toepasselijk is dan ook zijn uiterlijk: een theaterversie van een van de bekendste politieke bommenleggers (letterlijk), Guy Fawkes. Het tweede deel van het boek draagt daarbij de veelzeggende titel This Vicious Cabaret.

Misschien wel het meest aansprekende in het boek vond ik de brief van ene Valerie. V gebruikt deze brief om een andere vrouw tot inzicht te laten komen. Tussen alle geweld en haat schijnt die brief als een ster in de duisternis – haast letterlijk, aangezien het in een concentratiekamp geschreven is. De brief is gericht aan de toevallige vinder. Als afsluiting van dit artikel een citaat uit deze brief:

I don’t know who you are. Or whether you’re a man or a woman. I may never see you or cry with you or get drunk with you. But I love you. I hope that you escape this place. I hope that the world turns and that things get better, and that one day people have roses again. I wish I could kiss you.

V for Vendetta   door Alan Moore (illustrator: David Lloyd)

(Titan Books, Londen, 2005 (oorspr. deel 1-10: DC Comics, New York, 1988/1989))

(Lezen-kijken-luisteren, 2012)

Geen reacties mogelijk